Inleiding en Context
Deze ochtend stond het zintuiglijk ontdekken van materiaal centraal. De tafel heb ik
zo gedekt dat de kinderen volledige vrijheid kregen om te kunnen experimenteren
met de vloeibare verf en verschillende droge ingrediënten. Ik heb tussen de
schaaltjes met verf en ingrediënten kwasten neergelegd, later ook wat ijslolly stokjes
en ze konden hun vingers/handen gebruiken. Door het toevoegen van alledaagse
materialen veranderde het van ‘standaard verven’ naar een rijke en tactiele
ontdekking!
Methodiek en Materialen
Om de zintuigen op verschillende niveaus te prikkelen, stonden er bakjes klaar met
basis texturen. De kinderen konden deze naar eigen inzicht door de verf mengen of
los ervaren:
● Verf en kwasten/vingers: De basis voor kleur en vloeibaarheid.
● Bloem: Voor het creëren van een zachte, deegachtige dikte.
● Zout en suiker: Voor het toevoegen van een harde, kristallijne en korrelige
structuur.
● Chiazaad: Voor het ervaren van een unieke, absorberende en glibberige
textuur.
Geobserveerde Ontwikkeling Voordelen
Sensomotorische en Neurologische Integratie
Het gelijktijdig aanbieden van verschillende texturen stimuleerde de tactiele
prikkelverwerking in de hersenen van de kinderen. Doordat de kinderen schakelen
tussen het grove smeerwerk met alleen verf en daarna met bloem naar het fijne en
secuur voelen van de chiazaadjes. Dit alles stimuleert het lichaamsbewustzijn
(proprioceptie) van de kinderen. Ze leerden hun spierkracht en drukgevoeligheid
direct aan te passen aan de weerstand van het materiaal.
Motorische Vaardigheden
De afwisseling tussen het hanteren van een kwast en het schilderen met de vingers
deed een beroep op twee verschillende motorische systemen. De kwast activeert de
stabiliteit in de handgreep, terwijl het werken met de vingers de fijne motoriek en de
pincet greep (het oppakken van zaadjes en korrels) versterkt. Het vasthouden van
de bakjes in combinatie met het roeren stimuleerde de samenwerking tussen de
linker- en rechterhersenhelft (bilaterale integratie).
Wetenschappelijk Denken en Taal
De kinderen maakten jonge onderzoekers van zichzelf. Er vond ‘onderzoek’ en
‘dataverzameling’ plaats (‘Wat gebeurt er als ik dit witte poeder aan de verf
toevoeg?’). Dit was een natuurlijke ingang voor taalontwikkeling. Begrippen zoals,
stroperig, korrelig, zacht en absorberen werden niet zomaar aangeleerd, maar deze
woorden kregen gelijk een betekenis door de directe fysieke ervaring.
Emotionele Regulatie en Autonomie
Doordat de tafel zo was gedekt om procesgericht te werken (het proces is
belangrijker dan het eindresultaat), was er geen sprake van faalangst of
prestatiedruk dat iets ‘mooi’ moet zijn of dat het’ iets’ moet worden. Dit werkt
kalmerend en regulerend op de kinderen, en eerlijk, ook op mij. De autonomie om
zelf te bepalen welke materialen zij mengen, versterkt de intrinsieke motivatie (de
nieuwsgierigheid en de drijfveer van de kinderen) en het zelfvertrouwen dat zij
hiervan krijgen.
Praktijkobservaties
De waarde van dit atelier moment werd duidelijk weerspiegeld in de verbale
feedback van de kinderen. Zo merkte een van de kinderen op:
"De verf voelt fijn aan mijn handen, maar de pitjes (chiazaad) niet."
Deze observatie is cruciaal: het toont aan dat kinderen door deze opzet heel bewust
reflecteren op hun zintuiglijke ervaringen. Het stelt hen in staat om hun eigen
grenzen en voorkeuren te ontdekken én te verwoorden. Waar de gladde structuur
van de verf als prettig en kalmerend werd ervaren, zorgde de specifieke textuur van
het chiazaad voor een duidelijke prikkeling die het kind hielp onderscheid te maken
tussen wat wel en niet comfortabel aanvoelt.
Conclusie
Deze ochtend heeft aangetoond dat het openlaten van het eindresultaat en het
toevoegen van ongebruikelijke, tactiele materialen de betrokkenheid van kinderen
enorm vergroot. De combinatie van grove en fijne motoriek, gekoppeld aan de
intense zintuiglijke ervaring, maakt deze vorm van messy play een onmisbaar
onderdeel van ons creatieve en ontwikkelingsgerichte aanbod in het atelier.